ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ MESCOM ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ BSNL ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೇವೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಜನರ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. MESCOM ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲು ಖಾಸಗೀಕರಣದತ್ತ ಸಾಗಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಮುಂಬೈನಂತಹ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಟಾಟಾ ಪವರ್ 11 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 52% ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ವಿಶಾಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆ ಶಾಶ್ವತ ಕಾಯುವಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕೇ?
ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲ. ಚೆಸ್ಕಾಂ ಸುಮಾರು 8.76% ಎಟಿ&ಸಿ (AT&C) ನಷ್ಟ ದರ ಸಾಧಿಸಿರುವಾಗ, ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣ 20.8% ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 32,641 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ₹348 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಈ ಮೊತ್ತ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಯೋಜನೆಯೋ ಅಥವಾ ಜನರನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಾದವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ. ಆದರೆ 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯವು ಖಾಸಗೀಕರಣವಿಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು ₹2,701 ಕೋಟಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರಿಯಾದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಬೆಸ್ಕಾಂ, ಮೆಸ್ಕಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಸ್ಕಾಂಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಏನು?
ಬೆಸ್ಕಾಂನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದರೆ ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಪವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣದತ್ತ ತಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗೃಹ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆಯೇ? ಬಡವರು, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆಯೇ?
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಜನರ ಮುಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರು ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದ, ಮಾತುಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕಾದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಬಿಜೆಪಿ ಕೂಡ ಮೌನ ವಹಿಸಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭವಿಷ್ಯ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತ, ಕಾರ್ಮಿಕ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಕೂಡ ಈ ವಿಷಯದ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿಡಬೇಕು.
ಖಾಸಗೀಕರಣವೇ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಬಲ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಹಾಗೂ ಜನರ ಜಂಟಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದು BSNL ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ನಾಳೆ MESCOM, BESCOM ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರದಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಜನರ ಮುಂದೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು.